Сўм долларга нисбатан охирги 9 та савдо сессиясида 2 фоизга қадрсизланди. Доллар глобал миқёсда мустаҳкамланмоқда, бу эса сўмнинг қийматини йўқотишига сабаб бўлмоқда. Иқтисодчи Миркомил Холбоев ушбу жараённи таҳлил қилиб, бир қатор омилларни келтириб ўтди.
Долларинг мустаҳкамланиши ва унинг сабаблари
Октябр ойида аксарият валюталар доллар учун қадрсизланмоқда. Танлаб олинган 39 та валютадан 26 таси долларга нисбатан қадрсизланган. Бу ҳолат, АҚШ Марказий банкининг фоиз ставкасини оширгани ва инфляциянинг ошиши кутилмоқдалиги билан изоҳланади. Шунга кўра, сўм доллар қарши курашда кучсиз қолмоқда. Долларинг мустаҳкамланиши иқтисодий ўзгаришларга олиб келиши, валюта бозорида ноаниқликларни ошириши мумкин.
Долларинг кучайиши билан бирга, бошқа валюталар ҳам унинг таъсирига дучор бўлмоқда. Бу ҳолат, минтақавий иқтисодиётга таъсир кўрсатиши мумкин, чунки кўплаб мамлакатлар доллар билан алоқада. Ўзбекистонда эса, сўмнинг қадрсизланиши маҳаллий иқтисодиётда турли муаммоларни келтириб чиқариши эҳтимоли мавжуд.
Сўм курсига таъсир этувчи омиллар
- Қарз тўловлари: Бир марталик қарз ёки шунга ўхшаш мажбуриятлар бўйича тўловлар валюта бозорида қисқа муддатли талабни ошириши мумкин. Бу, айниқса, давлат ёки хусусий секторларда қарз тўловлари амалга оширилаётганда юзага келади.
- Реал курс: Май ойидан реал курс мустаҳкамланишни бошлаган, лекин ҳозирги кунда бу жараён тугаган кўринишда. Марказий банк ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш мақсадида бозорни назорат қилишга ҳаракат қилиши мумкин.
- Пул ўтказмалари: Мавсумий пул ўтказмалари камайиши ҳам сўмнинг қадрсизланишига таъсир этмоқда. Ўзбекистонга пул ўтказмалари кўпинча йилнинг маълум даврларида кўпайади, бу эса сўмнинг мустаҳкамланишига ёрдам беради.
Кутилмоқдаган натижалар
Ўзбекистонда сўмнинг қадрсизланиши давом этса, бу иқтисодиётда турли ўзгаришларга олиб келиши мумкин. Иқтисодчиларнинг фикрига кўра, долларнинг мустаҳкамланиши ва бошқа омиллар натижасида, сўмнинг келгуси курси янада пасайиши кутилмоқда. Бу ҳолат иқтисодий барқарорликни таъминлашда қийинчиликлар туғдириши мумкин. Шунга кўра, нархлар ошиши ва инфляция муаммолари ҳам юзага келиши эҳтимоли мавжуд.
Ушбу вазиятга қарши чора-тадбирлар кўриш ҳам муҳимдир. Марказий банк ва ҳукумат биргаликда иқтисодий барқарорликни таъминлаш учун керакли чораларни кўриши лозим. Валюта курсининг назорат қилиниши ва иқтисодий сиёсатнинг изчил амалга оширилиши келажакда сўмнинг қадрсизланишини олдини олишда муҳим рол ўйнайди.
Ушбу мақолани лотин алифбосида ҳам ўқишингиз мумкин.
