Ўзбекистонда, Жанубий Устюрт миллий табиат боғида, 55 йил давомида табиатда деярли учрамаган туркман узунқулоқ кўршапалаки илк бор аниқланди. Ушбу топилма Ўзбекистон Фанлар академияси Зоология институти олимлари ва хорижлик тадқиқотчилардан иборат экспедиция давомида амалга оширилди. Бу кашфият кўршапалаклар олами учун муҳим аҳамиятга эга.
Кўршапалакнинг илмий аҳамияти
Туркман узунқулоқ кўршапалаки, илмий номи билан Плецотус туркменицус, Ўзбекистон ҳудудида аввал қайд этилмаган. Бу топилма фан учун янги тур кашф этилганини англатмайди, балки аввалдан маълум турнинг Ўзбекистонда ҳам учраши илк бор тасдиқланганини кўрсатади. Ушбу кўршапалак, асосан, 1970-йилгача бўлган қайдлар ва музей намуналари орқали маълум бўлган.
Кўршапалаклар экосистемада муҳим рол ўйнайди. Улар, асосан, ҳашаротлар билан озиқланиб, уларнинг сонини назорат қилишда ёрдам беради. Шунга қўшимча, уларнинг мавжудлиги биологик хилма-хилликни сақлашда ҳам муҳим аҳамиятга эга. Ушбу топилма орқали Ўзбекистонда кўршапалаклар турларининг хилма-хиллигини янада кенгайтириш ва ўрганиш имконияти пайдо бўлади.
Экспедиция ва лойиҳа тафсилотлари
Экспедиция Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи (IUCN) амалга ошираётган “Табиатни муҳофаза қилишда ‘Ягона саломатлик'” лойиҳаси доирасида ташкил этилган. Ушбу лойиҳа Германия Атроф-муҳит вазирлигининг Халқаро иқлим ташаббуси – IKI томонидан молиялаштирилади. Экспедиция жараёнида кўршапалакнинг яшаш жойлари ва биологик хилма-хиллиги ўрганилиб, табиатни муҳофаза қилиш масалалари ҳам кўриб чиқилган.
Экспедиция давомида тадқиқотчилар кўршапалакнинг яшаш жойларини таҳлил қилиб, унинг экологик шароитлари ҳақида муҳим маълумотларга эга бўлишди. Бу маълумотлар келгусидаги тадқиқотлар учун асос бўлиб хизмат қилади ва табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирларини ишлаб чиқишда ёрдам беради.
Келгусидаги тадқиқотлар
Ушбу топилма Ўзбекистонда кўршапалаклар турларини ўрганиш учун янги имкониятлар яратади. Келгусида бу тур ўзининг биологик хусусиятлари ва яшаш муҳитини ўрганиш учун қўшимча тадқиқотлар талаб этилади. Бу каби кашфиятлар табиатни муҳофаза қилиш ва экологик мувозанатни сақлашда муҳим аҳамиятга эга.
Ўзбекистоннинг табиий ресурсларини сақлаб қолиш ва уларни ўрганиш мақсадида, келажакда кўршапалаклар билан боғлиқ тадқиқотлар янада кенгайтирилиши кутилмоқда. Бу тадқиқотлар нафақат кўршапалаклар, балки бошқа ёввойи ҳайвонлар ва ўсимликлар турларининг сақланишига ҳам ижобий таъсир кўрсатади.
Ушбу мақолани лотин алифбосида ҳам ўқишингиз мумкин.
