O’zbekistonda, Janubiy Ustyurt milliy tabiat bog’ida, 55 yil davomida tabiatda deyarli uchramagan turkman uzunquloq ko’rshapalagi ilk bor aniqlandi. Ushbu topilma O’zbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya instituti olimlari va xorijlik tadqiqotchilardan iborat ekspeditsiya davomida amalga oshirildi. Bu kashfiyot ko’rshapalaklar olami uchun muhim ahamiyatga ega.
Ko’rshapalakning ilmiy ahamiyati
Turkman uzunquloq ko’rshapalagi, ilmiy nomi bilan Plecotus turkmenicus, O’zbekiston hududida avval qayd etilmagan. Bu topilma fan uchun yangi tur kashf etilganini anglatmaydi, balki avvaldan ma’lum turning O’zbekistonda ham uchrashi ilk bor tasdiqlanganini ko’rsatadi. Ushbu ko’rshapalak, asosan, 1970-yilgacha bo’lgan qaydlar va muzey namunalari orqali ma’lum bo’lgan.
Ko’rshapalaklar ekosistemada muhim rol o’ynaydi. Ular, asosan, hasharotlar bilan oziqlanib, ularning sonini nazorat qilishda yordam beradi. Shuningdek, ularning mavjudligi biologik xilma-xillikni saqlashda ham muhim ahamiyatga ega. Ushbu topilma orqali O’zbekistonda ko’rshapalaklar turlarining xilma-xilligini yanada kengaytirish va o’rganish imkoniyati paydo bo’ladi.
Ekspeditsiya va loyiha tafsilotlari
Ekspeditsiya Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (IUCN) amalga oshirayotgan «Tabiatni muhofaza qilishda ‘Yagona salomatlik'» loyihasi doirasida tashkil etilgan. Ushbu loyiha Germaniya Atrof-muhit vazirligining Xalqaro iqlim tashabbusi – IKI tomonidan moliyalashtiriladi. Ekspeditsiya jarayonida ko’rshapalakning yashash joylari va biologik xilma-xilligi o’rganilib, tabiatni muhofaza qilish masalalari ham ko’rib chiqilgan.
Ekspeditsiya davomida tadqiqotchilar ko’rshapalakning yashash joylarini tahlil qilib, uning ekologik sharoitlari haqida muhim ma’lumotlarga ega bo’lishdi. Bu ma’lumotlar kelgusidagi tadqiqotlar uchun asos bo’lib xizmat qiladi va tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlarini ishlab chiqishda yordam beradi.
Kelgusidagi tadqiqotlar
Ushbu topilma O’zbekistonda ko’rshapalaklar turlarini o’rganish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Kelgusida bu tur o’zining biologik xususiyatlari va yashash muhitini o’rganish uchun qo’shimcha tadqiqotlar talab etiladi. Bu kabi kashfiyotlar tabiatni muhofaza qilish va ekologik muvozanatni saqlashda muhim ahamiyatga ega.
O’zbekistonning tabiiy resurslarini saqlab qolish va ularni o’rganish maqsadida, kelajakda ko’rshapalaklar bilan bog’liq tadqiqotlar yanada kengaytirilishi kutilmoqda. Bu tadqiqotlar nafaqat ko’rshapalaklar, balki boshqa yovvoyi hayvonlar va o’simliklar turlarining saqlanishiga ham ijobiy ta’sir ko’rsatadi.
Ushbu maqolani kirill alifbosida ham o’qishingiz mumkin.
