Туркиялик сиёсатчи Россия ТДТда кузатувчи бўлиши мумкин эмаслигини тушунтирди
Туркий Давлатлар Ташкилотида Россия кузатувчи мақомига эга бўлмайди, дея маълум қилди Кўршад Зорлу. У, шунингдек, ТДТ+ форматига қабул қилиш масаласини ҳам кўриб чиқди.
LatUshbu maqolani lotin yozuvida oʻqing →
Туркий Давлатлар Ташкилотида (ТДТ) Россиянинг кузатувчи мақомига эга бўлиш мумкин эмас. Бу ҳақда Туркиядги “Адолат ва тараққиёт” партияси раиси ўринбосари Кўршад Зорлу маълум қилди. У, шунингдек, Россиянинг ТДТ+ форматига қабул қилиниши масаласини ҳам кўриб чиқиш зарурлигини таъкидлади.
Россиянинг кузатувчи мақоми учун талаблар
Кўршад Зорлу, ТДТнинг фаолиятига кўра, кузатувчи мақомини олиш учун давлат туркий тиллардан бирини бутун мамлакат миқёсида давлат ёки расмий тил сифатида тан олиши кераклигини таъкидлади. Россияда эса туркий тиллар, масалан, татар ва бошқирд, фақат айрим республикада расмий мақомга эга. Бошқа республикада эса бундай мақом мавжуд эмас.
Унинг фикрича, бу талаблар ТДТ ташкилотининг ички қоидаларига мувофиқ белгилаган. Россиянинг бундай талабларни бажармаслиги, унинг кузатувчи мақомини олишда тўсиқ бўлиб хизмат қилади. Шунингдек, Россиянинг айрим ҳудудларида туркий тилларнинг расмий мақоми мавжуд бўлса-да, бу ҳолат бутун мамлакатга татбиқ этилмайди.
ТДТ+ форматига қабул қилиш масалалари
2021-йилда Истанбулда бўлиб ўтган саммитда белгилаган қоидаларга мувофиқ, Россияни ТДТга қўшиш масаласи жуда нозик ва муҳимдир. Агар Россия расмий ариза билан мурожаат қилса, у ҳолда унинг таклифи ТДТнинг стратегик мақсадлари нуқтаи назаридан кўриб чиқилади. Бунда барча аъзоларнинг розилиги талаб этилади.
Бу масала ТДТ аъзолари ўртасида муҳокама қилинши керак ва ҳар бир аъзо давлатнинг манфаатлари ҳисобга олиниши зарур. Россиянинг бу жараёнга қўшилиши, ташкилотнинг келажаги учун муҳим аҳамиятга эга бўлиши мумкин.
Шунингдек ўқингТуркий давлатлар саммити 2027-йилда Ўзбекистонда ўтказилади
ТЮРКСОЙ ва маданий алоқалар
Кўшад Зорлу, Россия таркибидаги туркий халқлар республикалари билан ТЮРКСОЙ ташкилоти доирасида маданий ҳамкорликни қайта тиклаш масаласини ҳам кўтарди. ТЮРКСОЙ ташкилоти 1993-йилда тузилган бўлиб, Россия ва туркий дунё ўртасидаги маданий алоқалар учун асосий платформа ҳисобланади. Россиянинг 2015-йилдаги қарорига кўра, бу республикалар билан ТЮРКСОЙ доирасидаги ҳамкорлик музлатилган.
Ўтган йил давомида Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков, Қозоғистон раҳбарининг таклифига муносабат билдирган ҳолда, Россиянинг ТДТдаги иштирокини мантқий ва мақсадга мувофиқ эканини таъкидлади. Аммо ҳозирча Россия расмий таклиф олмаган.
- Россия ТДТда кузатувчи мақомига эга бўлмайди.
- Кузатувчи мақомини олиш учун давлат туркий тиллардан бирини расмий тил сифатида тан олиши зарур.
- Россиянинг бундай мақомга эга бўлмаслиги ТДТнинг қоидаларига боғлиқ.
- ТДТ+ форматига қабул қилиш масаласи аъзолар розилиги билан кўриб чиқилиши керак.
- ТЮРКСОЙ орқали маданий алоқаларни тиклаш масаласи ҳам муҳимдир.
Ушбу мақолани лотин алифбосида ҳам ўқишингиз мумкин.








