Оила кодексининг 96-моддасига кўра, ота-она вояга етмаган фарзандларига таъминот бериши шарт. Бу мажбурият никоҳда бўлишидан қатъий назар, ота-онанинг иккаласига ҳам тегишлидир. Агар ота ёки она бу мажбуриятни бажарса, алимент суд орқали ундирилиши мумкин. 2026-йил 1-сентябридан бошлаб бир бола учун алимент миқдори ойига 360 400 сўмдан кам бўлмаслиги талаб қилинади.
Алимент тўлаш тартиби
Ота-она алиментни ўзаро келишув асосида ихтиёрий равишда тўлашлари мумкин. Буннинг учун судга мурожаат қилиш шарт эмас. Агар келишув амалга ошса, алимент миқдори, тўлаш усули ва муддати нотариал тасдиқланган келишувда белгилаш мумкин. Шуни таъкидлаш лозимки, вояга етмаган бола учун келишилган алимент миқдори суд ундириб оладиган миқдордан кам бўлмаслиги керак. Бу эса ота-онанинг масъулиятини оширади ва фарзанднинг ҳуқуқларини ҳимоя қилади.
Агар ота-она ўртасида келишув амалга ошмаса, алимент ундириш жараёни суд орқали ўтказилиши керак. Бунда, алимент олиш ҳуқуқига эга шахс судга мурожаат қилиб, тўловни мажбурий ундиришни талаб қилиши мумкин. Судга мурожаат қилишдан олдин, ота-оналар ўртасида келишувни амалга оширишга ҳаракат қилиш тавсия этилади, чунки бу жараённи тезлаштиради.
Судга ариза бериш жараёни
Агар ота-онадан бири фарзандини таъминлашда иштирок этмаса, алимент суд орқали ундирилади. Алимент олиш ҳуқуқига эга шахс алимент ундириш учун судга мурожаат қилиши мумкин. Судга ариза, жавобгарнинг яшаш жойидаги судга берилши керак, ёки алимент талаб қилувчи шахс ўз яшайдиган жойидаги судга ҳам мурожаат қилиш мумкин. Ариза беришда, алиментни ундиришга оид барча зарурий ҳужжатлар тайёрланган бўлиши керак.
Судга ариза бериш жараёни баъзан қийин бўлиши мумкин, шунинг учун ҳуқуқшунос ёки адвокат билан маслаҳатлашиш тавсия этилади. Улар сизга ариза тайёрлаш ва суд жараёни бўйича йўл-йўриқ кўрсатиши мумкин. Суд жараёнида ота-оналар ўртасида келишув бўлмаса, суд алимент миқдорини белгилайди ва уни тўлаш муддатларини кўрсатади.
Давлат божи ва ариза топшириш тартиби
Алимент ундириш ҳақидаги даъволар бўйича даъвогар давлат божини тўлашдан озод қилинган. Бу қоида “Давлат божи тўғрисида”ги қонуннинг 8-моддасида белгилаб қўйилган. Шунингдек, судга аризани қоғоз шаклида топшириш билан бирга, қонунчиликда белгилаб қўйилган тартибда электрон шаклда ҳам юбориш мумкин. Электрон ариза бериш жараёни кўплаб инсонлар учун қулайлик яратади.
Ариза топшириш жараёнида эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилиш зарур. Ҳужжатларнинг тўлиқ ва тўғри тайёрланганлигига ишонч ҳосил қилиш, суд жараёнида муаммоларга дуч келмаслик учун муҳимдир. Агар сизда бирон-бир савол бўлса ёки жараён ҳақида аниқ маълумотга эга бўлмасангиз, адвокат ёки ҳуқуқшуносдан ёрдам сўраш тавсия этилади.
Ушбу мақолани лотин алифбосида ҳам ўқишингиз мумкин.
